Lưu ý bón đạm cho lúa: Bí quyết giúp cây khỏe, hạt chắc

Tuy nhiên, bón đạm thế nào cho đúng, bón sao cho tiết kiệm chi phí mà lúa vẫn tốt trúng mùa thì không phải ai cũng nắm rõ. Bài viết này sẽ chia sẻ với bà con những lưu ý cốt lõi khi bón đạm cho cây lúa, giúp tối ưu hóa lượng phân bón và bảo vệ mùa màng.

1. Phân đạm có tác dụng gì đối với cây lúa?

Hiểu một cách đơn giản, đạm chính là chất dinh dưỡng quyết định sự sinh trưởng của cây lúa. Nếu thiếu đạm, cây lúa sẽ còi cọc, lá vàng úa và không thể phát triển tốt.

• Giúp lúa lớn nhanh, đẻ nhánh khỏe: Đạm giúp lá lúa xanh tốt, quang hợp mạnh (hấp thụ ánh sáng mặt trời để tạo dinh dưỡng) và kích thích cây ra nhiều chồi, nhiều nhánh hữu hiệu.
• Tăng kích thước bông và hạt: Cung cấp đủ đạm vào các giai đoạn đón đòng sẽ giúp bông lúa dài hơn, nhiều hạt hơn và hạt lúa sau này sáng, chắc.

Để cho dễ hiểu Bà Con hình dung Đạm giống như cơm ăn hàng ngày của con người. Thiếu đạm lúa sẽ "đói" và suy dinh dưỡng, nhưng ăn quá nhiều đạm lúa sẽ "béo phì" và dễ sinh bệnh.

2. Cây lúa sử dụng đạm như thế nào?

Cây lúa không cần một lượng đạm đồng đều từ đầu vụ đến cuối vụ. Tùy từng giai đoạn phát triển, nhu cầu của cây lúa sẽ khác nhau:

• Giai đoạn bén rễ - hồi xanh: Lúc này cây lúa cần một chút đạm để kích thích rễ phát triển và lá bắt đầu xanh trở lại.
• Giai đoạn đẻ nhánh (Rất cần đạm): Đây là thời kỳ lúa cần đạm nhiều nhất để đẻ nhiều nhánh. Bà con cần bón đủ ở giai đoạn này để tạo được số bông hợp lý nhất trên một mét vuông.
• Giai đoạn làm đòng: Cây lúa cần đạm để nuôi đòng, quyết định số hạt trên bông. Tuy nhiên, lượng đạm lúc này cần vừa đủ, bón quá tay sẽ làm lá đòng quá to, rủ xuống, che khuất ánh sáng.
• Giai đoạn trỗ bông đến chín: Lúc này cây lúa tập trung chuyển dinh dưỡng từ lá về nuôi hạt, hầu như không cần bón thêm đạm vào gốc nữa (trừ trường hợp lúa quá suy kiệt).

3. Những lưu ý vàng bón đạm cho lúa

Để phân đạm phát huy hiệu quả cao nhất và tránh lãng phí tiền bạc, bà con nên áp dụng nguyên tắc "4 đúng" và lưu ý các điều sau:

3.1. Không bón quá nhiều

Nhiều bà con thấy lúa xanh mướt, lá mọc tốt bời bời thì thích mắt. Nhưng thực ra, thừa đạm sẽ gây ra hậu quả rất nghiêm trọng, ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cây lúa sau này:

• Lá lúa bị mỏng, mềm và rủ xuống, làm cây dễ bị sập đổ khi gặp gió bão.
• Lúa quá tốt sẽ tạo môi trường rậm rạp, ẩm thấp, là "ổ" cho sâu cuốn lá, rầy nâu và các loại bệnh như đạo ôn, bạc lá tấn công.

3.2. Bón đạm theo "màu da" của lúa

Bà con nên sắm một bảng so màu lá lúa (hoặc nhìn theo kinh nghiệm ruộng nhà).

• Nếu lá lúa có màu xanh vàng (vàng chanh): Lúa đang thiếu đạm, cần bón bổ sung.
• Nếu lá lúa có màu xanh đậm, lá đứng thẳng: Lúa đã đủ đạm, không cần bón thêm.
• Nếu lá lúa xanh đen, lá cong rủ: Lúa đang thừa đạm, tuyệt đối không bón thêm và cần đề phòng dịch bệnh.

3.3. Thời điểm và thời tiết bón phân

• Không bón vào buổi trưa nắng gắt: Nhiệt độ cao sẽ làm phân đạm bị bốc hơi bay mất lên trời, rất lãng phí.
• Không bón khi trời sắp mưa to: Mưa lớn sẽ rửa trôi phân đạm ra kênh rạch, cây không kịp hấp thụ.
• Nên bón vào: Buổi chiều mát hoặc sáng sớm khi sương đã tan bớt. Sau khi bón, nếu được, hãy giữ mực nước trong ruộng vừa phải (khoảng 3-5 cm) để phân tan và ngấm vào đất, không nên để ruộng khô cạn.

3.4. Chia nhỏ lượng đạm ra bón thành nhiều đợt

Thay vì bón một lúc thật nhiều, bà con nên chia lượng đạm cả vụ ra làm 3 đợt chính:

• Đợt 1 (7-10 ngày sau sạ/cấy): Bón lót/bón thúc nhẹ giúp cây hồi xanh.
• Đợt 2 (20-22 ngày sau sạ/cấy): Bón thúc đẻ nhánh (đợt này rất quan trọng).
• Đợt 3 (40-45 ngày sau sạ/cấy): Bón đón đòng (chỉ bón khi thấy lá lúa ngả màu vàng chanh).

Bón đạm cho lúa cũng giống như việc chăm sóc một đứa trẻ, cần sự tỉ mỉ và hiểu tính cách của cây. Bón đúng lúc, đúng lượng, đúng cách không chỉ giúp bà con tiết kiệm được một khoản chi phí mua phân bón đáng kể trong bối cảnh giá vật tư leo thang, mà còn giúp ruộng lúa luôn khỏe mạnh, ít sâu bệnh và cho năng suất cao nhất.