Làm Đất Vụ Xuân Và Bón Lót Hữu Cơ Cho Ruộng Lúa

Kỹ Thuật Làm Đất Và Bón Lót Hữu Cơ Cho Ruộng Vụ Xuân

Người làm ruộng lâu năm vẫn truyền nhau một câu: “Tốt giống tốt má, tốt mạ tốt lúa”, nhưng ít người nói thêm rằng mạ có bám được đất, rễ có ăn sâu được hay không lại phụ thuộc vào lần làm đất vụ Xuân trước đó. Vụ Xuân là vụ khó: rét đầu vụ làm rễ non ngại hoạt động, nước lạnh, mầm bệnh từ vụ trước vẫn nằm trong gốc rạ. Nếu đất làm cẩu thả, bón lót thiếu hoặc sai, cây lúa phải “gồng” ngay từ những ngày đầu, nhiều khi cả vụ chạy theo không kịp.

Giờ đang là cuối tháng 10, vụ Mùa vừa gặt xong ở nhiều nơi, đây đúng là lúc bà con nên tính chuyện chuẩn bị ruộng cho vụ Xuân năm sau. Bài này hướng dẫn từng bước làm đất và bón lót hữu cơ theo cách dễ làm, kèm quy đổi lượng phân theo sào Bắc Bộ để bà con khỏi phải tính toán.

Làm Đất Vụ Xuân Và Bón Lót Hữu Cơ Trong 60 Giây

Vì Sao Làm Đất Và Bón Lót Quyết Định Vụ Xuân?

• Rét làm rễ non hoạt động kém. Đất tơi, đủ mùn thì rễ bén nhanh hơn, mạ hồi xanh sớm hơn sau những đợt lạnh.
• Gốc rạ và rơm rạ là kho mầm bệnh và khí độc. Theo tài liệu hướng dẫn làm đất, cày ải phơi đất giúp thúc đẩy phân hủy rơm rạ và loại bỏ khí độc như H₂S gây ngộ độc rễ lúa non.
• Bón lót nuôi cây từ những ngày đầu. Lân và hữu cơ phải có sẵn trong đất khi rễ bắt đầu mọc, chờ đến lúc bón thúc thì đã chậm một nhịp.
• Ruộng phẳng, nước đều. Ruộng không phẳng khiến chỗ ngập chỗ khô, lúa mọc không đều, bón phân cũng không đều.

“Đồng Hồ” Làm Đất Từ Lúc Gặt Mùa Đến Ngày Cấy Xuân

Dưới đây là khung tham khảo. Thời gian thực tế phụ thuộc thời tiết và lịch thời vụ do địa phương khuyến cáo hằng năm.

Ruộng có vụ Đông (ngô, đậu, khoai...): thời gian giữa vụ rất ngắn nên không thể phơi ải dài. Hãy làm đất ngay sau thu hoạch vụ Đông, dùng chế phẩm phân hủy gốc rạ và bón lót hữu cơ đầy đủ hơn.

Kỹ Thuật Làm Đất Vụ Xuân Qua 4 Bước

Bước 1: Cày lật gốc rạ sớm

Theo tài liệu quy trình canh tác lúa của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam cho các tỉnh phía Bắc, cần cày lật đất sớm sau thu hoạch, san phẳng ruộng, làm đất kỹ và dùng phân hữu cơ đã ủ hoai mục. Cày sớm giúp gốc rạ khô, mục dần, mầm sâu bệnh bị phơi nắng và đất được “thở”. vaas

Bước 2: Phơi ải rồi ngâm ải

Một tài liệu khuyến cáo cho giống lúa lai ghi rõ chuẩn bị ruộng cấy gồm cày ải, đổ nước đầy để ngâm ải, bừa nhuyễn, bón đủ phân lót, san phẳng mặt ruộng và loại bỏ cỏ dại trước khi cấy. Với ruộng miền núi, nơi nước không chủ động, bà con tranh thủ khi có nước để ngâm, tránh đợi sát ngày cấy mới tìm nước. vaas

Bước 3: Bừa nhuyễn, giữ tầng đế cày

Bừa kỹ cho đất nhuyễn nhưng không nên bừa quá nhiều lần đến mức đất bí, bết. Lớp bùn mịn nén nhẹ ở dưới giúp giữ nước và giữ phân, giảm rò rỉ ở ruộng bậc thang.

Bước 4: San phẳng từng thửa

Ruộng bậc thang thường nhỏ, nhiều thửa dốc nhẹ. San phẳng giúp mực nước đều trong thửa, mạ và lúa mới cấy không bị ngập sâu một góc mà khô trơ ở góc khác. Kiểm tra bờ, cửa nước, rãnh dẫn nước giữa các tầng trước khi cấy.

Xử Lý Rơm Rạ Và Gốc Rạ Đúng Cách

Đây là chỗ nhiều bà con mắc lỗi nhất:

• Không cày vùi rơm rạ rồi cấy ngay. Một tài liệu khuyến cáo bón phân cho lúa lưu ý không nên cày vùi rơm rạ ngay sau thu hoạch rồi sản xuất ngay vụ kế tiếp vì dễ gây ngộ độc hữu cơ cho lúa. damhabac
• Vùi sớm, kèm chế phẩm phân hủy, để rơm rạ mục trước khi cấy.
• Thu gom một phần rơm rạ ủ làm phân hoặc làm nền trồng nấm nếu thừa nhiều.
• Tránh đốt đồng thường xuyên vì mất chất hữu cơ, gây khói bụi và hại đất lâu dài.

Bón Lót Hữu Cơ Cho Lúa Vụ Xuân

Loại phân nên dùng

• Phân chuồng hoai mục (trâu, bò, lợn): rẻ, sẵn ở nhiều hộ miền núi, cải tạo đất tốt. Phải ủ cho thật hoai vì phân tươi có thể nóng, chứa mầm bệnh và hạt cỏ.
• Phân hữu cơ vi sinh: gọn, dễ vận chuyển, hợp ruộng xa nhà và ruộng bậc thang khó chở phân.
• Rơm rạ ủ hoặc vùi: nguồn hữu cơ tại chỗ, cần xử lý đúng như phần trên.

Lượng bón tham khảo

Theo quy trình canh tác của Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam, đất giàu dinh dưỡng cần khoảng 5 đến 7 tấn phân hữu cơ mỗi hecta, đất nghèo cần 8 đến 10 tấn mỗi hecta, hoặc 1,0 đến 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh. Một tài liệu khuyến cáo cho lúa lai khác ghi 10 tấn phân chuồng hoặc phân rác hữu cơ mỗi hecta. Còn hướng dẫn của Hà Tĩnh cho lúa Xuân ghi bón lót 200 đến 300 kg phân chuồng cho một sào Bắc Bộ. Quy trình kỹ thuật canh tác lúa tiên tiến cho các tỉnh phía Bắc vùng Duyên hải Nam Trung bộ

Quy đổi để bà con dễ hình dung (1 ha ≈ 27,8 sào Bắc Bộ 360 m²):

Đây là con số tham khảo. Bà con nên điều chỉnh theo chân đất, lượng phân có sẵn và khuyến cáo của trạm khuyến nông địa phương.

Phối hợp phân vô cơ khi bón lót

Phân hữu cơ không thay hoàn toàn phân vô cơ, nhất là với lúa lai cần dinh dưỡng đầy đủ. Một tài liệu về giống lúa lai khuyến cáo bón lót toàn bộ phân chuồng, lân, 40 đến 50% đạm, 50% kali và vôi nếu đất chua. Tài liệu quy trình của Viện còn nêu cụ thể bón vôi trước khi phay đất lần đầu, còn phân hữu cơ và lân bón trước khi phay đất lần cuối.

Với vụ Xuân lạnh, bà con nên thận trọng với đạm: tài liệu trên cũng lưu ý không bón đạm khi nhiệt độ không khí xuống dưới 15°C. Bón đạm khi trời rét, rễ chưa hoạt động thì cây không hút được, phân dễ mất.

Ví dụ công thức tham khảo cho giống lúa lai SL8H-GS9

Tài liệu kỹ thuật của giống lúa lai SL8H-GS9 (GS9) khuyến cáo tham khảo, tính cho một sào Bắc Bộ: khoảng 500 kg phân chuồng, 10 kg urê, 15 đến 20 kg lân và 7 đến 8 kg kali; bón lót toàn bộ phân chuồng, lân và khoảng 30% đạm. Đây là hướng dẫn riêng của một giống, bà con vẫn cần điều chỉnh theo chân đất và khuyến cáo của cơ quan nông nghiệp.

Vôi: bón khi nào, bón thế nào

• Chỉ bón khi đất chua, tốt nhất theo kết quả đo pH hoặc khuyến cáo của khuyến nông.
• Bón trước, bừa kỹ, cách xa lần bón phân chuồng. Theo một hướng dẫn bón lót, tuyệt đối không trộn chung phân chuồng với vôi và bón cùng một lúc.
• Mình không nêu lượng vôi cụ thể vì phụ thuộc mức độ chua của từng ruộng.

Lưu Ý Riêng Cho Ruộng Bậc Thang Vùng Cao

• Chở phân khó: ủ phân ngay gần ruộng, chia nhỏ từng đợt chở, hoặc chuyển sang phân hữu cơ vi sinh gọn nhẹ.
• Ruộng nhỏ, nhiều tầng: bón theo từng thửa, tránh rải dồn một chỗ vì nước chảy giữa các tầng sẽ cuốn phân xuống ruộng dưới.
• Giữ nước đủ để ngâm ải: nhất là ruộng chờ mưa, cần tận dụng khi có nước.
• Kiểm tra bờ, rãnh nước trước khi bón để phân không trôi theo dòng nước.
• Ruộng hạn quanh năm: cân nhắc kỹ trước khi đầu tư nhiều phân hữu cơ cho lúa, hỏi khuyến nông về cây trồng phù hợp hơn.

7 Sai Lầm Thường Gặp Khi Làm Đất Và Bón Lót

1. Cày chậm, để gốc rạ ngâm nước lâu mới làm, khí độc tích tụ nhiều.
2. Vùi rơm rạ rồi cấy ngay, gây ngộ độc hữu cơ, lúa vàng lá, còi cọc.
3. Dùng phân chuồng chưa hoai: nóng rễ, mang mầm bệnh và hạt cỏ.
4. Trộn vôi với phân chuồng, bón cùng lúc.
5. Bón lót đạm quá nhiều khi trời rét, cây không hút được, phân lãng phí.
6. Không san phẳng, mạ chỗ úng chỗ khô.
7. Bỏ qua phân hữu cơ, chỉ bón phân vô cơ nhiều năm khiến đất chai cứng, bạc màu.

Kiểm tra 10 Ngày Trước Khi Cấy Vụ Xuân

• Gốc rạ đã được vùi, mục.
• Đã bón vôi (nếu đất chua) và bừa kỹ.
• Phân chuồng đã hoai mục, đã rải và bừa vùi xuống đất.
• Đã bón lân và phần phân vô cơ lót theo khuyến cáo.
• Mặt ruộng đã san phẳng, đất nhuyễn, đã để lắng.
• Cỏ dại đã được dọn sạch.
• Bờ, cửa nước, rãnh dẫn nước đã kiểm tra.
• Mạ đã sẵn sàng, đúng tuổi cấy.

Câu Hỏi Thường Gặp

Có bắt buộc phơi ải không? Phơi ải rất tốt nhưng không phải ruộng nào cũng có thời gian. Ruộng có vụ Đông có thể rút ngắn và bù bằng chế phẩm phân hủy gốc rạ.

Không có phân chuồng thì sao? Có thể dùng phân hữu cơ vi sinh, hoặc giữ lại rơm rạ vùi đúng cách để cung cấp chất hữu cơ cho đất.

Bón lót bao nhiêu phân chuồng cho một sào? Tài liệu tham khảo có khoảng từ 180 đến 360 kg cho một sào Bắc Bộ tùy đất. Với đất bạc màu, nên tăng lượng hữu cơ nhưng phải hoai mục.

Có nên bón nhiều đạm lót cho vụ Xuân không? Không nên khi trời rét. Bón vừa phải, chia đợt, bón thúc khi nhiệt độ ấm lên và lúa đã hồi xanh.

Lúa lai có cần làm đất kỹ hơn lúa thuần không? Lúa lai cần nền đất tơi xốp, đủ dinh dưỡng để phát huy ưu thế lai, nên làm đất và bón lót cẩn thận là rất cần thiết.

Kết Luận: Làm Đất Vụ Xuân Chắc, Cả Vụ Bớt Lo

Làm đất vụ Xuân không phải việc phụ. Cày sớm, phơi và ngâm ải, bừa nhuyễn, san phẳng, xử lý rơm rạ đúng cách và bón lót hữu cơ đầy đủ chính là nền móng giúp mạ bén rễ nhanh, lúa đẻ nhánh khỏe và chịu rét tốt hơn. Bà con hãy bắt đầu từ bây giờ, kiểm tra ruộng nhà mình thuộc loại đất nào, lượng phân hữu cơ sẵn có bao nhiêu, rồi lên kế hoạch cho từng thửa. Đầu tư đúng chỗ ở khâu này thường tiết kiệm được nhiều công chăm sóc và chi phí về sau.

Để xem thêm kỹ thuật canh tác theo từng giai đoạn, mô hình trình diễn và các giống lúa lai đã được công nhận lưu hành, bà con có thể theo dõi chuyên mục Tin tức Gold Seed và trang giới thiệu giống Lúa lai F1 SL8H-GS9.

Hình ảnh thực tế từ ruộng và chia sẻ của bà con cũng được cập nhật thường xuyên tại fanpage chính thức: Gold Seed Tech trên Facebook.