Những lưu ý khi lúa vào giai đoạn làm đòng - Bí quyết cho vụ mùa bội thu
Giai đoạn làm đòng (hay còn gọi là giai đoạn phân hóa hoa lúa) là một trong những bước ngoặt quyết định trực tiếp đến năng suất và chất lượng của cả vụ mùa. Kỹ thuật chăm sóc lúa giai đoạn làm đòng mới chính là chìa khóa vàng quyết định số hạt trên bông.
Để giúp bà con chủ động chăm sóc ruộng vườn, bài viết này sẽ tổng hợp chi tiết những lưu ý quan trọng về nước, phân bón và cách phòng trừ sâu bệnh khi lúa vào đòng.
1. Cách Nhận Biết Chính Xác Thời Điểm Lúa Làm Đòng
Nhận biết đúng thời điểm lúa làm đòng giúp bà con bón phân đón đòng "đúng lúc, đúng lượng", tránh lãng phí và hạn chế sâu bệnh.
Thông thường, lúa bắt đầu làm đòng khi có các dấu hiệu sau:
- Hình thái cây lúa: Lá lúa chuyển sang màu xanh vàng nhẹ (lá chuối non), lá cận ngọn tròn lại, hai tai lá bằng nhau. Thân cây lúa tròn, cứng cáp hơn.
- Kiểm tra đòng non (Bóc đòng): Bà con chọn những dăm lúa to khỏe, bóc nhẹ lớp bẹ lá bên ngoài ở phần gốc. Nếu thấy ở đầu đỉnh sinh trưởng xuất hiện một chấm trắng nhỏ như đầu kim hoặc có hình dạng bông lúa non tí hon dài khoảng 1 - 2 mm (phần lông nhung), thì đây chính là lúc lúa đã bắt đầu làm đòng.
2. Chế Độ Nước Trong Giai Đoạn Lúa Làm Đòng
Nước là dung môi vận chuyển dinh dưỡng và là thành phần không thể thiếu để cây lúa nuôi đòng. Thiếu nước giai đoạn này sẽ khiến đòng bị nghẹn, bông ngắn, tỷ lệ hạt lép cao.
- Mực nước lý tưởng: Luôn giữ mực nước trên ruộng ổn định từ 3 – 5 cm.
- Lưu ý quan trọng: Tuyệt đối không được để ruộng bị khô hạn nứt nẻ trong suốt thời gian từ khi lúa có tim đèn (đòng 1-2mm) cho đến khi trỗ đều.
- Điều tiết nước: Nếu ruộng quá rậm rạp hoặc có biểu hiện thừa đạm (lá xanh đậm, mướt mát), bà con có thể tháo cạn nước, phơi ruộng nhẹ (nứt chân chim) khoảng 3 - 5 ngày trước khi bón phân đón đòng để rễ lúa ăn sâu, tăng cường khả năng chống đổ ngã.
3. Kỹ Thuật Bón Phân Đón Đòng "Không Lo Thừa Đạm"
Bón phân đón đòng quyết định đến kích thước bông lúa và số lượng hạt/bông. Tuy nhiên, bón phân giai đoạn này cần tuân thủ nguyên tắc "nhìn trời, nhìn đất, nhìn cây".
Nguyên tắc phối trộn phân bón
(Tính cho 1.000m²)
Tình trạng màu sắc lá lúa | Lượng phân Urê (Đạm) | Lượng phân Kali | Lưu ý kỹ thuật |
Lá màu vàng chanh (thiếu phân) | 5 – 6 kg | 5 – 6 kg | Bón đều tay, bổ sung thêm lân nếu đất phèn. |
Lá màu xanh lá chuối non (vừa đủ) | 3 – 4 kg | 5 – 6 kg | Tỷ lệ vàng giúp lúa nuôi đòng khỏe, không thừa lá. |
Lá màu xanh đậm (thừa đạm) | 0 – 1 kg | 6 – 8 kg | Không bón thêm đạm. Chỉ bón Kali để cứng cây, hạn chế sâu bệnh. |
Tại sao Kali lại cực kỳ quan trọng ở giai đoạn này?
Kali giúp tăng cường quá trình vận chuyển chất dinh dưỡng về bông, giúp thân cây lúa cứng cáp, tăng khả năng chống chịu với thời tiết bất lợi (mưa bão gây đổ ngã) và giảm thiểu sự tấn công của nấm bệnh.
4. Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Giai Đoạn Làm Đòng
Giai đoạn làm đòng cũng là lúc các loại dịch hại tập trung tấn công mạnh mẽ nhất do cây lúa đang tập trung dinh dưỡng nuôi đòng, các mô lá non và mềm hơn. Bà con cần đặc biệt lưu ý các đối tượng sau:
4.1. Sâu cuốn lá nhỏ và sâu đục thân
- Sâu cuốn lá: Tấn công lá công năng (lá đòng). Nếu lá đòng bị hại, khả năng quang hợp nuôi hạt sau này sẽ giảm sút nghiêm trọng. Phun thuốc khi mật độ sâu cao (từ 9 - 12 con/m²).
- Sâu đục thân: Gây hại bằng cách cắn đứt mạch dẫn nhựa, làm bông lúa bị lép trắng (bông bạc). Cần theo dõi mật độ bướm, phun thuốc trừ sâu đục thân ngay khi bướm rộ từ 5 - 7 ngày.
4.2. Bệnh đạo ôn cổ bông và bạc lá (cháy bìa lá)
- Bệnh đạo ôn: Vết bệnh xuất hiện trên lá và lan dần lên cổ bông làm khô cổ bông, gãy cổ bông dẫn đến lép hạt hoàn toàn. Nên phun phòng chủ động trước khi lúa trỗ 3 - 5 ngày và sau khi lúa trỗ đều.
- Bệnh bạc lá (do vi khuẩn): Thường xuất hiện sau các cơn giông bão, mưa lớn làm rách lá. Tránh bón thừa đạm và phun thuốc đặc trị vi khuẩn kịp thời khi thấy vết bệnh chớm xuất hiện ở chóp lá.
4.3. Rầy nâu
- Rầy nâu thường cư trú ở phần gốc sát mặt nước. Bà con cần vạch gốc lúa kiểm tra thường xuyên. Nếu mật độ rầy đạt từ 3 - 4 con/tép lúa (hoặc khoảng 1.500 con/m²), cần tiến hành phun thuốc dập dịch ngay bằng các loại thuốc có tính lưu dẫn, nội hấp mạnh.
5. Tóm Tắt Quy Trình Chăm Sóc Lúa Làm Đòng
Tóm lại, quy trình chuẩn 4 bước khi lúa vào giai đoạn làm đòng bao gồm:
- Bước 1 (Xác định thời điểm): Bóc kiểm tra thân lúa, thấy đòng non dài 1-2 mm (tim đèn xuất hiện).
- Bước 2 (Quản lý nước): Đưa nước vào ruộng, duy trì mực nước từ 3-5 cm để giữ ẩm cho đòng phát triển tốt.
- Bước 3 (Dinh dưỡng): Áp dụng nguyên tắc bón phân đón đòng dựa vào màu sắc lá lúa. Ưu tiên bón Kali để cứng cây, hạn chế đổ ngã.
- Bước 4 (Bảo vệ thực vật): Thăm đồng thường xuyên, chủ động phun phòng bệnh đạo ôn cổ bông, sâu đục thân và rầy nâu trước khi lúa trỗ bông.
Lời Kết
Giai đoạn làm đòng được ví như "thời kỳ mang thai" của cây lúa. Chỉ một sơ suất nhỏ trong khâu nước tưới hay phân bón cũng có thể làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất cuối cùng. Hy vọng những chia sẻ trên đây của chúng tôi sẽ giúp bà con có thêm những kiến thức hữu ích để chăm sóc ruộng lúa nhà mình thật tốt, hướng tới một vụ mùa bội thu, được mùa được giá!
Tác giả: GoldseedTech
Các bài viết bạn có thể quan tâm:
Lưu ý bón đạm cho lúa: Bí quyết giúp cây khỏe, hạt chắc
Kỹ thuật sử dụng phân lân cho cây lúa: Rễ khỏe, bụi to, chắc hạt
Hướng dẫn chọn giống lúa ở Cao Bằng, Bắc Kạn, Yên Bái
